Being John Malkovich (1999)

Það er alltaf gaman að sjá nýja og hæfileikaríka leikstjóra senda frá sér frábærar myndir og fá viðurkenningu fyrir það. Skemmst er að minnast frumraun Sam Mendesar sem er meistaraverkið American Beauty. Nú fáum við að sjá frumraun Spike Jonze sem leikstjóra, myndina Being John Malkovitch. Myndin segir frá leikbrúðustjórnandanum Craig Schwartz (John Cusack) og konu hans Lotte (Cameron Diaz). Hann er mjög góður í sínu starfi en hann gerir háalvarleg leikrit sem eru eingöngu fyrir fullorðna og nýtur þess vegna ekki mikilla vinsælda. Hún á gæludýrabúð og húsið þeirra er yfirfullt af gæludýrum, t.d. eiga þau taugaveiklaðan simpansa. Til að bjarga fjárráðunum ræður Craig sig sem skjalavörð á 7 12 hæð í stórri skrifstofubyggingu. Þar hittir hann Maxine (Catherine Keener) og fellur umsvifalaust fyrir henni en hún að sama skapi ekki fyrir honum. Einn daginn finnur hann litlar dyr í geymslunni. Hann fer inn um þær og er þá allt í einu kominn inn í hausinn á John Malkovitch. Hann getur verið þar í 15 mínútur en lendir síðan hjá New Jersey þjóðveginum eftir það. Hann segir öllum frá þessu og hann og Maxine ákveða að stofna fyrirtæki þar sem fólk borgar 200 dollara fyrir að fá að vera John Malkovitch í kortér. Á sama tíma verður Lotte heltekin af þessu eftir að hafa prófað þetta og sekkur alltaf dýpra og dýpra inn í þá þráhyggju. Þar sem að Craig er leikbrúðustjórnandi uppgötvar hann bráðlega að hann getur meira og meira stjórnað Malkovitch og getur verið hann í lengri og lengri tíma. En spurningin er: Er þetta siðferðislega rétt og hvað hefur Malkovitch sjálfur um þetta að segja? Þetta er sennilega skrítnasta mynd sem ég hef séð. Ég vissi að hún væri ekki venjuleg en hún er milljón sinnum skrítnari en ég hélt að hún væri. Hún er einnig ein frumlegasta mynd sem ég hef nokkurn tímann séð. Það er ekki eitt einasta atriði í myndinni sem er ekki nýtt og hún kemur manni stöðugt á óvart. Auk þess er hún alveg drepfyndin á köflum. Maður er dreginn alveg gjörsamlega inn í þessa mynd með leikstjórn Jonze og frábæru handriti Charlie Kaufmans og manni sjálfum finnst í alvörunni að maður sé inn í hausnum á grey Malkovitch. Kvikmyndatakan er sérlega flott og skemmtileg hjá Lance Acord og tónlist hins firna góða Carter Burwells fellur einstaklega vel að myndinni. Leikararnir eru ekki af verri endanum. John Cusack er mjög fínn sem leikbrúðusmiðurinn sem fær hér loksins tækifæri til þess að uppfylla alla drauma sína. Að stjórna manneskju. Cameron Diaz er frábær sem konan hans og skemmtilega ólík sjálfri sér. Þetta hæfileikaríka superbabe er núna allt í einu orðin mjög venjuleg kona með sitt grábrúna og hrokkna hár. Catherine Keener er síðan mjög fyndin sem hin kaldlynda bisnessmanneskja sem hugsar eingöngu um að græða á þessu öllu saman. Samt skil ég ekki alveg Óskarsverðlaunatilnefninguna. Þá hefðu þeir allt eins getað valið Cameron Diaz sem mér finnst eiginlega betri. Síðast en ekki síst fer John Malkovitch á kostum þar sem hann leikur sjálfan sig og mér finnst frábært hjá honum að hafa gert það af því að hann er í leiðinni að gera grín að sjálfum sér og allri stjörnuímyndinni. Ef þið viljið sjá eitthvað alveg glænýtt sem hefur örugglega aldrei verið gert áður þá skuluð þið fara á Being John Malkovitch. Svona myndir eru alltaf góð týðindi frá hinni stöðnuðu peningamaskínu Hollywood.

Þetta er verð ég bara að segja frumlegasta mynd ársins að Fight Club meðtaldri. Allir leikarar standa sig að vonum vel en þvílíkt ímyndunarafl þarf örugglega að skrifa handritið að svona mynd. Hús með hálfri hæð!!!! Snilldar hugmynd

Sannkölluð snilld. Það er sama hvert leitað er; kvikmyndagagnrýnendur og almennir áhorfendur eru á einu máli um að "Being John Malkovich" sé ein af skemmtilegustu, fyndnustu og tvímælalaust frumlegustu kvikmyndum sem gerðar hefa verið á 10. áratugnum. "Being John Malkovich" var t.a.m. tilnefnd til þrennra óskarsverðlauna fyrir árið 1999; fyrir besta frumsamda kvikmyndahandritið, besta leik í aukahlutverki kvenna (Catherine Keener) og fyrir bestu leikstjórn ársins (Spike Jonze). Auk þess hefur myndin komið við sögu á flestum þeim kvikmyndahátíðum sem haldnar hafa verið á undanförnu ári og unnið eða verið tilnefnd til allra mögulegra verðlauna! Söguþráðurinn er með eindæmum geggjaður og best er að vita sem minnst um það hvernig sagan þróast áður en maður sér myndina því í þessu tilfelli er sko sjón sögu ríkari. Þó má upplýsa að myndin hefst þegar brúðugerðarmaður einn, Craig, uppgötvar dularfulla hurð á skrifstofu sinni. Þegar hann opnar hana og gengur inn kemur í ljós að hún leiðir beint inn í heilann á leikaranum John Malkovich. Craig ákveður þegar að gera sér féþúfu úr þessari merkilegu uppgötvun og tekur að selja almenningi aðgang að heilabúi leikarans! Myndin, sem er nota bene alfarið hugarfóstur leikstjórans Spike Jonze, og handritshöfundarins Charlie Kaufmans, skartar í aðalhlutverkum fjölda þekktra leikara, m.a. þeim John Cusack, Catherine Keener, Cameron Diaz (sem er nánast óþekkjanleg í hlutverki Lotte Schwartz, hún er allavega ekki á nokkurrn hátt lík þeirri skutlu sem lék Mary svo eftirminnilega í "There´s Something About Mary"), Mary Kay Place, auk þess sem titilpersónan (og úrvalsleikarinn) John Malkovich leikur sjálfan sig og botnar hann lítið í því sem er að gerast. Allir fara leikararnir sannarlega á kostum. Ég botna þó ekki á því af hverju Catharine Keener fékk tilnefningu frekar en aðrir; mér fannst Cameron Diaz miklu betri í hlutverki sínu og vinna eiginlega miklu meiri leiksigur en hún. En Catharine er engu að síður mjög góð en verðskuldaði því miður ekki tilnefninguna umfram aðrar aðalleikkonur myndarinnar. Þess má geta að þetta er leikstjórnarfrumraun Spike Jonze, en hann er fæddur árið 1969 og heitir í raun Adam Spiegel, en Spiegel-fjölskyldan er á meðal auðugustu fjölskyldna í Bandaríkjunum. Þótt "Being John Malkovich" sé fyrsta kvikmynd Spike Jonze hefur hann getið sér gott orð fyrir tónlistarmyndbönd sín, en á meðal þeirra sem hann hefur unnið fyrir eru Beastie Boyz og Fat Boy Slim. Hann hefur einnig leikið í nokkrum kvikmyndum og var m.a. í einu aðalhlutverkanna í kvikmyndinni "Three Kings" sem nýlega kom á myndband. Þess má einnig geta að eiginkona hans er leikkonan og leikstjórinn Sofia Coppola, dóttir óskarsverðlaunaleikstjórans Francis Ford Coppola (The Godfather, Apocalypse Now, The Conversation). Semsagt; hér er á ferðinni sannkallað meistaraverk sem ég hvet alla kvikmyndaunnendur til að sjá. Hér er allt til að skapa hið ógleymanlega meistaraverk. Gott handrit, góð leikstjórn og hreint framúrskarandi leiktúlkanir allra aðalleikaranna. Þetta er semsagt ógleymanleg kvikmynd sem þú mátt ALLS EKKI missa af!!

Þessi mynd er einhver sú allra frumlegasta og furðulegasta mynd sem ég hef séð. Hún er hrein snilld. Söguþráðurinn er algjör snilld og ótrúglega skrítinn. Ég vil eiginlega ekkert lýsa söguþráðnum, þú verður bara að sjá myndina. Margir góðir leikarar leika í myndinni t.d. Cameron Diaz, ég held að myndin hafi verið hálfnuð þegar ég fattaði að þetta væri hún. Hún er svo óþekkjanleg. Myndin er þvílíkt fyndin og bara frábær skemmtun, sem allir verða að sjá. Góða skemmtun!

Það er ekki nokkur einasta leið að lýsa söguþræði þessarar myndar svo vit sé í. En það er víst best að reyna: Craig Schwartz (John Cusack) er brúðugerðarmaður sem vinnur á 7 12 hæð í stórhýsi. Dag einn uppgötvar hann hurð á vegg skrifstofu sinnar sem leiðir beint inn í heila Johns Malkovich. Eftir að hafa prófað að skríða þangað inn spýtist hann út á hraðbraut einhversstaðar í New Jersey. Ameríka er nú einu sinni land þeirra sem kunna að græða, svo Craig fer að selja aðgang að Malkovich. Smám saman fer Malkovich sjálfur að fatta að það er ekki allt í góðu með hausinn á sér, en ekki fyrr en eiginkona Craigs, Dottie (óþekkjanleg Cameron Diaz), er orðin ástfangin af vinkonu sinni (Catherine Keener); þær nota Malkovich til að "njóta ásta". Vægast sagt undarleg mynd en prakkarinn Spike Jonze stýrir vitleysunni af öryggi og skilar bráðfyndinni mynd sem er svo sannarleg ólík nokkru sem maður hefur áður séð. Handrit Charlie Kaufman er vel að Óskarstilnefningunni komið því frumlegra handrit væri erfiðara að finna. Leikhópurinn hreinlega skín af gleði og áhuga; þau hafa greinilega öll fundið hvað var á ferðinni hér. Best eru samt Diaz (sem var eiginlega betur að Óskarstilnefningu komin en Catherine Keener) og Malkovich sem hann sjálfur. Þetta er mynd sem verður cult-mynd áratugum saman. Ég mæli sterklega með því að fólk sjái hana og upplifi eitthvað annað í bíó en það sama gamla enn einu sinni. Þessari mynd, Fight Club og The Matrix hefur tekist á aðeins einu ári að breyta kvikmyndalandslaginu svo um munar.

Það er ekki annað hægt en að gefa þessari mynd fullt hús! Aldrei hef ég séð slíkt rugl og kjaftæði í kvikmynd, en vegna þess að þetta er algjört rugl og kjaftæði er þetta frábært. Ekki spurja af hverju, það bara er svona. Myndin er flott og fyndin, súrrealísk og hefur boðskap(!). Leikarar standa sig allir vel, þá sérstaklega Cameron Diaz, John Cusack, Catherine Keener og Malckovich sjálfur. Spike Jonze er upprennandi stjarna og Charlie Kaufman er hæfileikaríkur, en svolítið ruglaður, handritshöfundur. Þú munt líklegast aldrei sjá svona mynd aftur og þess vegna skaltu gera það núna! STRAX!

Mjög óvenjuleg og fersk mynd sem fjallar um seinheppna brúðumeistarann Craig (John Cusack). Þar sem efnahagsástandið er bágborið í Bandaríkjunum á þessum tíma er lítið fyrir hann að gera og á endanum sannfærir eiginkona hans Lotte (Cameron Diaz) hann um að hann verði að fá sér aðra vinnu, a.m.k. tímabundið. Hann fær fljótlega vinnu á skrifstofu (þökk sé hversu fingrafimur hann er vegna reynslu sinnar af strengjabrúðunum). Hérna byrja hlutirnir að verða virkilega undarlegir því þessi skrifstofa er á hæð 7.5, einhvers konar aukahæð milli 7. og 8. hæðar þar sem rétt rúmur metri er til lofts. Ekki verður söguþráðurinn mikið eðlilegri út myndina, en til þess að gera langa sögu stutta finnur hann fyrir tilviljun gögn í skjalageymsluherbergi nokkru sem liggja inn í meðvitund leikarans góðkunna John Malkovich (sem leikur skáldaða útgáfu af sjálfum sér). Þessi mynd hefur oft verið kölluð súrealísk grínmynd, fyrri hluti lýsingarinnar á vel við en ef þetta á að vera grínmynd þá er eitthvað að fara framhjá mér þó að reyndar sé að finna nokkur skondin atriði í myndinni. Aðrir gagnrýnendur hafa mikið talað um að myndin veki upp siðferðislegar og heimspekilegar spurningar og að vissu leiti verð ég að vera sammála því en það er samt ekki augljóst hvað þessi mynd er í raun og veru að segja. Ég held að hún fái mismunandi fólk til þess að hugsa um mismunandi hluti og það sé engin ein rétt leið til að skilja hana. Leikararnir standa sig allir með prýðum, sérstaklega John Cusack sem hefur sjaldan slegið feilnótu á ferli sínum. Cameron Diaz hefur yfirgefið kynbombugerfið fyrir þessa mynd, er óförðuð oftast og skratar skrautlegri hárgreiðslu. Síðast en ekki síst er maðurinn sjálfur John Malkovich traustur, hann sýndi talsvert hugrekki að taka þetta hlutverk að sér (ef hann hefði ekki gert það bæri myndin væntanlega annan titil) þar sem það hlýtur að hafa verið mjög óljóst í upphafi hvernig þessi furðulega mynd gengi upp. Þeir sem hafa gaman að óvenjulegum myndum fá hérna eitthvað við sitt hæfi, aðrir ættu að hugsa sig tvisvar um.